Galego

Etimoloxía: do galego-portugués facer ou fazer, e estes do latín facĕre.

Pronuncia: /faˈθeɾ/ ou /faˈseɾ/ (AFI)

Verbo transitivo

facer

Dar forma a algo material, reunindo e colocando convenientemente os elementos de que se compón.
- Sinónimos: preparar, construír, fabricar, compoñer, compor, elaborar
- Antónimos: desfacer, desmontar, descompoñer, estragar
- Termos relacionados: feito, feita, factura, fabricación, elaboración, construción
- Exemplo: Estou a facer a comida.
- Exemplo: A parella de merlos fixo o niño nunha silveira.
Preparar ou arranxar algo facendo nel o necesario para que quede disposto para o seu uso.
- Sinónimos: preparar, arranxar, dispoñer, acomodar, aprontar
- Antónimos: desfacer, desarranxar, desordenar, estragar
- Termos relacionados: preparación, disposición, arranxo, uso, orde
- Exemplo: Está todo listo, xa fixemos as camas.
- Exemplo: Antes de saír hai que facer as maletas.
Realizar, efectuar ou levar a cabo unha acción, actividade, tarefa ou traballo.
- Sinónimos: realizar, efectuar, executar, levar a cabo, practicar
- Antónimos: omitir, deixar, abandonar, desatender
- Termos relacionados: acción, actividade, tarefa, traballo, execución
- Exemplo: Para estar en forma fai moita ximnasia.
- Exemplo: Ten que facer os deberes antes de saír.
Poñer os medios necesarios ou realizar o que se precisa para que algo exista, suceda ou se produza.
- Sinónimos: producir, ocasionar, provocar, causar, suscitar
- Antónimos: impedir, evitar, estorbar, frear
- Termos relacionados: causa, efecto, resultado, produción, acontecemento
- Exemplo: Fíxonos un aceno coa man.
- Exemplo: A noticia fixo moito ruído entre a veciñanza.
Buscar a solución a un problema, exercicio ou tarefa, realizando o traballo que require.
- Sinónimos: resolver, solucionar, calcular, desenvolver, completar
- Antónimos: deixar sen facer, abandonar, renunciar
- Termos relacionados: solución, problema, exercicio, tarefa, deberes
- Exemplo: Pasei a mañá facendo un encrucillado.
- Exemplo: Deixa de xogar, tes que facer os deberes.
Provocar ou obrigar alguén a que execute ou experimente o que expresa o verbo que acompaña.
- Sinónimos: facer que, obrigar, levar, forzar, causar
- Antónimos: deixar, permitir, evitar, impedir
- Termos relacionados: causativo, obriga, provocación, execución, acción
- Exemplo: O imprudente fixo chorar o neno.
- Exemplo: Fíxoo vir a pé.
Dar como resultado unha cantidade, número, suma ou equivalencia.
- Sinónimos: sumar, dar, resultar, equivaler, montar
- Antónimos: restar, descontar, diminuír
- Termos relacionados: resultado, suma, cantidade, equivalencia, cálculo
- Exemplo: Tres máis dous fan cinco.
- Exemplo: Cos teus cartos e cos meus xa fan vinte euros.
Cumprir unha persoa certa idade ou chegar a certo número de anos, meses, semanas ou días.
- Sinónimos: cumprir, chegar a, completar
- Termos relacionados: idade, aniversario, ano, tempo, cumprimento
- Exemplo: O próximo luns miña neta fará vinte anos.
- Exemplo: Acaba de facer dezaoito anos.
Cumprirse exactamente un período de tempo desde que algo ocorreu.
- Sinónimos: cumprirse, pasar, transcorrer, completarse
- Termos relacionados: tempo, prazo, período, día, semana, mes, ano
- Exemplo: Fai mañá quince días que marchou seu pai para Alemaña.
- Exemplo: Hoxe fai tres anos daquel accidente.
Supoñer ou imaxinar que alguén ou algo está nun lugar ou ten determinadas características.
- Sinónimos: supoñer, imaxinar, crer, figurarse, pensar
- Antónimos: saber, comprobar, confirmar, verificar
- Termos relacionados: suposición, imaxinación, crenza, aparencia, lugar
- Exemplo: Non te facía aquí.
- Exemplo: Eu facíao un pouco máis baixo e groso.
Converter alguén ou algo noutra cousa, estado, condición ou situación.
- Sinónimos: converter, transformar, tornar, mudar, volver
- Antónimos: manter, conservar, preservar
- Termos relacionados: conversión, transformación, cambio, estado, condición
- Exemplo: Rapaz, cos meus consellos fareite un home.
- Exemplo: A experiencia fíxoa máis prudente.
Percorrer ou andar unha determinada distancia.
- Sinónimos: percorrer, andar, camiñar, transitar, cubrir
- Termos relacionados: percorrido, distancia, camiño, quilómetro, traxecto
- Exemplo: O avó, perdido, fixo moitos quilómetros polo monte.
- Exemplo: Fixeron a etapa enteira nunha soa mañá.
Imitar a voz, o canto, o son ou algunha característica dunha persoa ou animal.
- Sinónimos: imitar, remedar, parodiar, reproducir, facer de
- Termos relacionados: imitación, voz, canto, son, animal
- Exemplo: Meu neto fai moi ben o canto do paspallás.
- Exemplo: Sabe facer a galiña e mais o gato.
Adoptar ou representar o comportamento propio de alguén ou de algo.
- Sinónimos: facer de, representar, finxir, simular, aparentar
- Antónimos: ser realmente, comportarse con naturalidade
- Termos relacionados: papel, comportamento, representación, aparencia, simulación
- Exemplo: Ti es parvo ou falo?
- Exemplo: No xogo, el facía de rei.
Actuar de maneira que pareza o que se expresa, sen selo necesariamente.
- Sinónimos: finxir, simular, aparentar, disimular, facer coma se
- Antónimos: ser sincero, mostrar, confesar, recoñecer
- Termos relacionados: aparencia, finximento, simulación, disimulo, comportamento
- Exemplo: Fixo que non a oía.
- Exemplo: Non fagas o xordo.
Conseguir que o corpo se acostume a unha situación, actividade, esforzo ou condición.
- Sinónimos: acostumar, afacer, habituar, avezar, adaptar
- Antónimos: desacostumar, desavezar, desadaptar
- Termos relacionados: costume, hábito, adaptación, corpo, esforzo
- Exemplo: Tes que facer o corpo a ese duro traballo.
- Exemplo: Pouco a pouco fixo o corpo ao frío.
Causar que alguén ou algo chegue a ser ou estar do modo que se expresa.
- Sinónimos: causar, provocar, producir, converter, poñer
- Antónimos: evitar, impedir, frear
- Termos relacionados: causa, efecto, estado, resultado, consecuencia
- Exemplo: A boa nova fíxonos moi felices.
- Exemplo: A espera fíxose insoportable para todos.
Dar a alguén ou algo certo aspecto, aparencia ou impresión.
- Sinónimos: aparentar, semellar, parecer, dar aspecto de
- Antónimos: disimular, ocultar, desmentir
- Termos relacionados: aparencia, aspecto, impresión, parecido, efecto visual
- Exemplo: Ese pantalón faite máis gordo.
- Exemplo: A luz da tarde fai máis grande o cuarto.
Conseguir ou gañar diñeiro, amizades, fortuna ou outros bens.
- Sinónimos: gañar, conseguir, obter, xuntar, acadar
- Antónimos: perder, malgastar, desaproveitar
- Termos relacionados: diñeiro, cartos, fortuna, amizade, ganancia
- Exemplo: Cando viviu no Brasil fixo moitos cartos.
- Exemplo: Aquí fixemos moitos amigos.
Causar dano, prexuízo ou mal a alguén.
- Sinónimos: prexudicar, danar, ofender, molestar, estragar
- Antónimos: beneficiar, axudar, favorecer, protexer
- Termos relacionados: dano, prexuízo, mal, ofensa, efecto
- Exemplo: Moitas lle ten feito.
- Exemplo: O peixe fíxome mal.
Deixar algo en testamento a alguén.
- Sinónimos: testar, legar, deixar, transmitir
- Termos relacionados: testamento, herdanza, legado, propiedade, herdeiro
- Exemplo: Fíxolle a casa á filla.
- Exemplo: O avó fíxolles as súas propiedades aos netos.
Deixar espazo para alguén ou algo.
- Sinónimos: deixar sitio, abrir espazo, apartar, ceder sitio
- Antónimos: ocupar, estorbar, impedir o paso
- Termos relacionados: espazo, sitio, lugar, paso, acomodo
- Exemplo: Facede sitio para que poida pasar.
- Exemplo: Fai un pouco de lugar na mesa para o prato.

Verbo intransitivo

facer

Desempeñar de maneira eventual un papel, oficio, cargo ou función.
- Sinónimos: facer de, actuar como, traballar de, xogar de, representar
- Termos relacionados: papel, oficio, cargo, función, representación
- Exemplo: Acabados os cambios regulamentarios, un dos defensas tivo que facer de porteiro.
- Exemplo: No teatro facía de rei.
Procurar ou tratar de conseguir que se realice algo.
- Sinónimos: procurar, intentar, tratar, esforzarse, tentar
- Antónimos: desistir, renunciar, abandonar
- Termos relacionados: esforzo, intento, propósito, realización, obxectivo
- Exemplo: Fai por velo antes de que marche.
- Exemplo: Faremos por chegar a tempo.
Actuar ou proceder dunha determinada maneira.
- Sinónimos: actuar, proceder, comportarse, obrar
- Termos relacionados: comportamento, procedemento, conduta, actuación, maneira
- Exemplo: Antes era cociñeiro, pero agora non sei que fai.
- Exemplo: Fai como che pareza mellor.

Modelo:-verboimp- facer

Indicar un fenómeno meteorolóxico ou o estado do tempo atmosférico.
- Sinónimos: ir, haber, estar
- Termos relacionados: tempo, meteoroloxía, calor, frío, sol, vento
- Exemplo: Onte fixo moita calor.
- Exemplo: Mañá fará frío pola mañá.
Cumprirse un período de tempo desde que ocorreu algo.
- Sinónimos: haber, cumprirse, pasar, transcorrer
- Termos relacionados: tempo, período, prazo, duración, data
- Exemplo: Fai dous meses que non o vexo.
- Exemplo: Fai anos que vive fóra.

Verbo pronominal

facerse

Chegar a ser ou evolucionar unha persoa ou cousa cara ao estado, condición ou calidade que se expresa.
- Sinónimos: converterse, tornarse, volverse, transformarse, chegar a ser
- Antónimos: seguir igual, permanecer, manterse
- Termos relacionados: cambio, evolución, transformación, estado, condición
- Exemplo: Facerse vello.
- Exemplo: Despois de vivir uns anos na India fíxose budista.
Adquirir unha persoa un costume, hábito ou adaptación a unha situación determinada.
- Sinónimos: acostumarse, afacerse, habituarse, avezarse, adaptarse
- Antónimos: desacostumarse, desavezarse, desadaptarse
- Termos relacionados: costume, hábito, adaptación, vida, situación
- Exemplo: Tivo que facerse á vida no campo.
- Exemplo: Custoulle facerse ao novo horario.
Resultar ou parecer algo a alguén dunha determinada maneira.
- Sinónimos: parecer, resultar, semellar, dar a impresión
- Termos relacionados: aparencia, impresión, percepción, resultado, parecido
- Exemplo: Este home fáiseme coñecido.
- Exemplo: É un traballo que se fai pesado.
Conseguir algo, especialmente mediante procura, compra ou esforzo.
- Sinónimos: conseguir, obter, facerse con, adquirir, apoderarse de
- Antónimos: perder, ceder, renunciar
- Termos relacionados: consecución, obtención, adquisición, procura, posesión
- Exemplo: Onde te fixeches con esa bicicleta?
- Exemplo: O club fíxose con tres xogadores novos.

Observacións

facer é un verbo moi polisémico e irregular; o participio é feito, feita, feitos, feitas.
Pode funcionar como verbo causativo: facer rir, facer chorar, facer vir, facer que alguén marche.
Nos usos temporais, pode ser impersoal: fai dous anos, fai frío, fai sol.
facer de indica desempeño eventual dun papel, oficio ou función: facer de porteiro, facer de rei.
facer por pode significar esforzarse por algo: fai por velo, fai por chegar cedo.
No uso pronominal, mantense a trampa das ligazóns: facerse, converterse, volverse, acostumarse, afacerse.

Expresións relacionadas

Termos relacionados

Traducións

1. Crear, elaborar, construír ou preparar

Asturiano: facer ^(ast)
Catalán: fer ^(ca), preparar ^(ca), construir ^(ca)
Alemán: machen ^(de), zubereiten ^(de), bauen ^(de), herstellen ^(de)
Inglés: make ^(en), prepare ^(en), build ^(en), produce ^(en)
Castelán: hacer ^(es), preparar ^(es), construir ^(es)

Francés: faire ^(fr), préparer ^(fr), construire ^(fr), fabriquer ^(fr)
Italiano: fare ^(it), preparare ^(it), costruire ^(it), fabbricare ^(it)
Portugués: fazer ^(pt), preparar ^(pt), construir ^(pt), fabricar ^(pt)
Ruso: делать ^(ru), готовить ^(ru), строить ^(ru), изготавливать ^(ru)
Chinés: 做 ^(zh), 制作 ^(zh), 准备 ^(zh), 建造 ^(zh)

2. Realizar unha acción, actividade ou tarefa

Asturiano: facer ^(ast)
Catalán: fer ^(ca), realitzar ^(ca), dur a terme ^(ca)
Alemán: machen ^(de), tun ^(de), ausführen ^(de)
Inglés: do ^(en), perform ^(en), carry out ^(en)
Castelán: hacer ^(es), realizar ^(es), llevar a cabo ^(es)

Francés: faire ^(fr), effectuer ^(fr), réaliser ^(fr)
Italiano: fare ^(it), realizzare ^(it), svolgere ^(it)
Portugués: fazer ^(pt), realizar ^(pt), levar a cabo ^(pt)
Ruso: делать ^(ru), выполнять ^(ru), осуществлять ^(ru)
Chinés: 做 ^(zh), 进行 ^(zh), 完成 ^(zh)

3. Causar, provocar ou obrigar

Catalán: fer ^(ca), provocar ^(ca), obligar ^(ca)
Alemán: veranlassen ^(de), bewirken ^(de), zwingen ^(de)
Inglés: make ^(en), cause ^(en), force ^(en)
Castelán: hacer ^(es), provocar ^(es), obligar ^(es)
Francés: faire ^(fr), provoquer ^(fr), obliger ^(fr)

Italiano: fare ^(it), provocare ^(it), costringere ^(it)
Portugués: fazer ^(pt), provocar ^(pt), obrigar ^(pt)
Ruso: заставлять ^(ru), вызывать ^(ru), причинять ^(ru)
Chinés: 使 ^(zh), 导致 ^(zh), 迫使 ^(zh)

4. Dar como resultado ou cumprir unha cantidade

Catalán: fer ^(ca), sumar ^(ca), donar ^(ca)
Alemán: ergeben ^(de), ausmachen ^(de), betragen ^(de)
Inglés: make ^(en), equal ^(en), come to ^(en)
Castelán: hacer ^(es), dar ^(es), sumar ^(es)
Francés: faire ^(fr), donner ^(fr), égaler ^(fr)

Italiano: fare ^(it), dare ^(it), risultare ^(it)
Portugués: fazer ^(pt), dar ^(pt), somar ^(pt)
Ruso: составлять ^(ru), равняться ^(ru), получаться ^(ru)
Chinés: 等于 ^(zh), 合计 ^(zh), 总共 ^(zh)

5. Supoñer, aparentar ou imitar

Catalán: suposar ^(ca), semblar ^(ca), imitar ^(ca), fingir ^(ca)
Alemán: annehmen ^(de), scheinen ^(de), nachahmen ^(de), vortäuschen ^(de)
Inglés: suppose ^(en), seem ^(en), imitate ^(en), pretend ^(en)
Castelán: suponer ^(es), aparentar ^(es), imitar ^(es), fingir ^(es)
Francés: supposer ^(fr), sembler ^(fr), imiter ^(fr), faire semblant ^(fr)

Italiano: supporre ^(it), sembrare ^(it), imitare ^(it), fingere ^(it)
Portugués: supor ^(pt), parecer ^(pt), imitar ^(pt), fingir ^(pt)
Ruso: предполагать ^(ru), казаться ^(ru), подражать ^(ru), притворяться ^(ru)
Chinés: 以为 ^(zh), 显得 ^(zh), 模仿 ^(zh), 假装 ^(zh)

6. Acostumar ou adaptar

Catalán: acostumar ^(ca), habituar ^(ca), adaptar ^(ca)
Alemán: gewöhnen ^(de), anpassen ^(de)
Inglés: accustom ^(en), habituate ^(en), adapt ^(en)
Castelán: acostumbrar ^(es), habituar ^(es), adaptar ^(es)
Francés: habituer ^(fr), accoutumer ^(fr), adapter ^(fr)

Italiano: abituare ^(it), adattare ^(it)
Portugués: acostumar ^(pt), habituar ^(pt), adaptar ^(pt)
Ruso: приучать ^(ru), приспосабливать ^(ru)
Chinés: 使习惯 ^(zh), 使适应 ^(zh)

7. Percorrer unha distancia

Catalán: fer ^(ca), recórrer ^(ca)
Alemán: zurücklegen ^(de), gehen ^(de), fahren ^(de)
Inglés: cover ^(en), travel ^(en), go ^(en)
Castelán: hacer ^(es), recorrer ^(es)
Francés: faire ^(fr), parcourir ^(fr)

Italiano: fare ^(it), percorrere ^(it)
Portugués: fazer ^(pt), percorrer ^(pt)
Ruso: проходить ^(ru), преодолевать расстояние ^(ru)
Chinés: 走过 ^(zh), 行进 ^(zh), 完成路程 ^(zh)

8. Conseguir ou gañar

Catalán: fer ^(ca), guanyar ^(ca), aconseguir ^(ca)
Alemán: machen ^(de), verdienen ^(de), gewinnen ^(de)
Inglés: make ^(en), earn ^(en), gain ^(en)
Castelán: hacer ^(es), ganar ^(es), conseguir ^(es)
Francés: faire ^(fr), gagner ^(fr), obtenir ^(fr)

Italiano: fare ^(it), guadagnare ^(it), ottenere ^(it)
Portugués: fazer ^(pt), ganhar ^(pt), conseguir ^(pt)
Ruso: зарабатывать ^(ru), приобретать ^(ru), получать ^(ru)
Chinés: 赚得 ^(zh), 获得 ^(zh), 结交 ^(zh)

9. Desempeñar unha función ou papel

Catalán: fer de ^(ca), actuar com ^(ca)
Alemán: spielen ^(de), fungieren als ^(de), arbeiten als ^(de)
Inglés: act as ^(en), serve as ^(en), play ^(en)
Castelán: hacer de ^(es), actuar como ^(es)
Francés: faire office de ^(fr), jouer le rôle de ^(fr)

Italiano: fare da ^(it), fungere da ^(it), interpretare ^(it)
Portugués: fazer de ^(pt), servir de ^(pt), atuar como ^(pt)
Ruso: исполнять роль ^(ru), служить в качестве ^(ru)
Chinés: 充当 ^(zh), 扮演 ^(zh), 担任 ^(zh)

10. Impersoal: tempo meteorolóxico ou período transcorrido

Catalán: fer ^(ca), haver ^(ca)
Alemán: sein ^(de), geben ^(de), her sein ^(de)
Inglés: be ^(en), make ^(en), ago ^(en)
Castelán: hacer ^(es), haber ^(es)
Francés: faire ^(fr), il y avoir ^(fr)

Italiano: fare ^(it), essere ^(it), fa ^(it)
Portugués: fazer ^(pt), haver ^(pt)
Ruso: быть ^(ru), проходить ^(ru), назад ^(ru)
Chinés: 天气是 ^(zh), 已经 ^(zh), 以前 ^(zh)

Pronominal. Facerse

Catalán: fer-se ^(ca), esdevenir ^(ca), acostumar-se ^(ca)
Alemán: werden ^(de), sich gewöhnen ^(de), sich machen ^(de)
Inglés: become ^(en), get used to ^(en), seem ^(en)
Castelán: hacerse ^(es), acostumbrarse ^(es), parecer ^(es)
Francés: devenir ^(fr), s'habituer ^(fr), sembler ^(fr)

Italiano: farsi ^(it), diventare ^(it), abituarsi ^(it)
Portugués: fazer-se ^(pt), tornar-se ^(pt), acostumar-se ^(pt)
Ruso: становиться ^(ru), привыкать ^(ru), казаться ^(ru)
Chinés: 变成 ^(zh), 习惯于 ^(zh), 显得 ^(zh)

Conxugación

Verbo irregular da 2ª conxugación

**Formas impersoais**
Infinitivo	facer
Xerundio	facendo
Participio	feito, feita, feitos, feitas

**Formas persoais**
		singular			plural
		primeira	segunda	terceira	primeira	segunda	terceira
Modo Indicativo	Presente	fago	fas	fai	facemos	facedes	fan
	Copretérito	facía	facías	facía	faciamos	faciades	facían
	Pretérito	fixen	fixeches	fixo	fixemos	fixestes	fixeron
	Antepretérito	fixera	fixeras	fixera	fixeramos	fixerades	fixeran
	Futuro	farei	farás	fará	faremos	faredes	farán
	Pospretérito	faría	farías	faría	fariamos	fariades	farían
Modo Subxuntivo	Presente	faga	fagas	faga	fagamos	fagades	fagan
	Pretérito	fixese	fixeses	fixese	fixésemos	fixésedes	fixesen
	Futuro	fixer	fixeres	fixer	fixermos	fixerdes	fixeren
Modo Imperativo	Afirmativo		fai	faga¹		facede	fagan¹
Modo Imperativo	Negativo		fagas	faga¹		fagades	fagan¹
Infinitivo conxugado		facer	faceres	facer	facermos	facerdes	faceren

¹ Vostede(s)

Referencias

Definicións no Dicionario da Real Academia Galega para facer.

«facer» no DIGALEGO, Ir Indo.