Galego

Etimoloxía: do latín disponĕre.

Pronuncia: /dis.poˈɲeɾ/ (AFI)

Verbo transitivo

dispoñer

Situar ou colocar persoas ou cousas segundo unha determinada orde, distribución ou disposición.
- Sinónimos: ordenar, colocar, situar, distribuír
- Antónimos: desordenar, descolocar, mesturar
- Termos relacionados: orde, disposición, distribución, colocación
- Exemplo: Tes que dispoñer os mobles doutro xeito, para que quede máis espazo.
- Exemplo: Dispuxeron as cadeiras arredor da mesa.
Preparar ou organizar algo cunha determinada finalidade.
- Sinónimos: preparar, organizar, arranxar, aprestar
- Antónimos: despreparar, desorganizar, desarranxar
- Termos relacionados: preparación, organización, finalidade, plan
- Exemplo: A comisión dispuxo todo o necesario para a recepción.
- Exemplo: Antes da chegada dos convidados, cómpre dispoñer a sala.
Indicar, determinar ou prescribir aquilo que por obriga se debe facer.
- Sinónimos: determinar, prescribir, establecer, ordenar, mandar
- Antónimos: derrogar, suprimir, revogar, anular
- Termos relacionados: lei, norma, mandato, obriga
- Exemplo: A lei dispón que neste caso é a nai a encargada da custodia dos fillos.
- Exemplo: O finado dispuxera que o seu corpo fose enterrado no seu lugar natal.
Decidir, resolver ou ordenar unha cousa a quen depende da propia autoridade ou vontade.
- Sinónimos: decidir, resolver, mandar, ordenar
- Antónimos: obedecer, consultar, deixar
- Termos relacionados: decisión, resolución, autoridade, vontade
- Exemplo: O director dispuxo que se pechasen as portas ás oito.
- Exemplo: A raíña dispuxo que a comitiva partise ao amencer.

Verbo intransitivo

dispoñer

(dispoñer de) Facer uso de algo ou alguén, ou valerse del.
- Sinónimos: usar, utilizar, valerse, servirse
- Antónimos: carecer, prescindir, renunciar
- Termos relacionados: uso, recurso, medio, dispoñibilidade
- Exemplo: Ti dispón de min para o que queiras.
- Exemplo: Dispoñía de varios vehículos, pero non dispoñía de combustible.
(dispoñer de) Poder facer uso de algo ou alguén, por telo á propia disposición.
- Sinónimos: contar, ter, posuír, dispor
- Antónimos: carecer, faltar, non ter
- Termos relacionados: dispoñibilidade, tempo, recurso, medio
- Exemplo: Dispoñemos de pouco tempo para a operación.
- Exemplo: A biblioteca dispón dunha sala de lectura ampla.

Verbo pronominal

dispoñerse

Situarse ou colocarse segundo unha determinada orde ou disposición.
- Sinónimos: ordenarse, colocarse, situarse, distribuírse
- Antónimos: desordenarse, descolocarse, mesturarse
- Termos relacionados: orde, disposición, posición, distribución
- Exemplo: Os ximnastas dispuxéronse en círculos sobre o terreo.
- Exemplo: Os soldados dispuxéronse en dúas filas.
Prepararse para facer algo ou ter a intención de facelo.
- Sinónimos: prepararse, aprestarse, disporse, decidirse
- Antónimos: renunciar, desistir, abandonar
- Termos relacionados: preparación, intención, propósito, inicio
- Exemplo: Non quero que me molesten cando me dispoño a estudar.
- Exemplo: Dispoñíase a durmir cando soou o teléfono.

Variantes

dispor

Termos relacionados

Traducións

1-2. Ordenar, colocar ou preparar

Catalán: disposar ^(ca), ordenar ^(ca), preparar ^(ca)
Alemán: anordnen ^(de), ordnen ^(de), vorbereiten ^(de)
Inglés: arrange ^(en), set out ^(en), prepare ^(en)
Castelán: disponer ^(es), ordenar ^(es), preparar ^(es)
Francés: disposer ^(fr), ordonner ^(fr), préparer ^(fr)

Italiano: disporre ^(it), ordinare ^(it), preparare ^(it)
Portugués: dispor ^(pt), ordenar ^(pt), preparar ^(pt)
Ruso: располагать ^(ru), расставлять ^(ru), готовить ^(ru)
Chinés: 安排 ^(zh), 布置 ^(zh), 准备 ^(zh)

3-4. Determinar, prescribir ou ordenar

Catalán: disposar ^(ca), determinar ^(ca), prescriure ^(ca)
Alemán: bestimmen ^(de), anordnen ^(de), vorschreiben ^(de)
Inglés: prescribe ^(en), provide ^(en), order ^(en), determine ^(en)
Castelán: disponer ^(es), determinar ^(es), prescribir ^(es), ordenar ^(es)
Francés: disposer ^(fr), prescrire ^(fr), ordonner ^(fr), déterminer ^(fr)

Italiano: disporre ^(it), prescrivere ^(it), ordinare ^(it), determinare ^(it)
Portugués: dispor ^(pt), determinar ^(pt), prescrever ^(pt), ordenar ^(pt)
Ruso: предписывать ^(ru), постановлять ^(ru), определять ^(ru)
Chinés: 规定 ^(zh), 命令 ^(zh), 决定 ^(zh)

Intransitivo. Dispoñer de algo ou alguén

Catalán: disposar de ^(ca), tenir ^(ca), comptar amb ^(ca)
Alemán: verfügen über ^(de), haben ^(de), nutzen ^(de)
Inglés: have ^(en), have available ^(en), make use of ^(en), dispose of ^(en)
Castelán: disponer de ^(es), contar con ^(es), usar ^(es)
Francés: disposer de ^(fr), avoir ^(fr), se servir de ^(fr)

Italiano: disporre di ^(it), avere ^(it), servirsi di ^(it)
Portugués: dispor de ^(pt), ter ^(pt), contar com ^(pt)
Ruso: располагать ^(ru), иметь в распоряжении ^(ru), пользоваться ^(ru)
Chinés: 拥有 ^(zh), 可使用 ^(zh), 利用 ^(zh)

Pronominal. Dispoñerse

Catalán: disposar-se ^(ca), preparar-se ^(ca)
Alemán: sich aufstellen ^(de), sich vorbereiten ^(de), sich anschicken ^(de)
Inglés: arrange oneself ^(en), get ready ^(en), prepare oneself ^(en)
Castelán: disponerse ^(es), prepararse ^(es), aprestarse ^(es)
Francés: se disposer ^(fr), se préparer ^(fr), s'apprêter ^(fr)

Italiano: disporsi ^(it), prepararsi ^(it), accingersi ^(it)
Portugués: dispor-se ^(pt), preparar-se ^(pt), aprestar-se ^(pt)
Ruso: располагаться ^(ru), готовиться ^(ru), собираться ^(ru)
Chinés: 排列 ^(zh), 准备 ^(zh), 打算 ^(zh)

Conxugación

Verbo irregular da 2ª conxugación

**Formas impersoais**
Infinitivo	dispoñer
Xerundio	dispoñendo
Participio	disposto, disposta, dispostos, dispostas

**Formas persoais**
		singular			plural
		primeira	segunda	terceira	primeira	segunda	terceira
Modo Indicativo	Presente	dispoño	dispós	dispón	dispoñemos	dispoñedes	dispoñen
	Copretérito	dispoñía	dispoñías	dispoñía	dispoñiamos	dispoñiades	dispoñían
	Pretérito	dispuxen	dispuxeches	dispuxo	dispuxemos	dispuxestes	dispuxeron
	Antepretérito	dispuxera	dispuxeras	dispuxera	dispuxeramos	dispuxerades	dispuxeran
	Futuro	dispoñerei	dispoñerás	dispoñerá	dispoñeremos	dispoñeredes	dispoñerán
	Pospretérito	dispoñería	dispoñerías	dispoñería	dispoñeriamos	dispoñeriades	dispoñerían
Modo Subxuntivo	Presente	dispoña	dispoñas	dispoña	dispoñamos	dispoñades	dispoñan
	Pretérito	dispuxese	dispuxeses	dispuxese	dispuxésemos	dispuxésedes	dispuxesen
	Futuro	dispuxer	dispuxeres	dispuxer	dispuxermos	dispuxerdes	dispuxeren
Modo Imperativo	Afirmativo		dispón	dispoña¹		dispoñede	dispoñan¹
Modo Imperativo	Negativo		dispoñas	dispoña¹		dispoñades	dispoñan¹
Infinitivo conxugado		dispoñer	dispoñeres	dispoñer	dispoñermos	dispoñerdes	dispoñeren

¹ Vostede(s)

Referencias

Definicións no Dicionario da Real Academia Galega para dispoñer.

«dispoñer» no DIGALEGO, Ir Indo.