Galego

Etimoloxía: do latín dicĕre.

Pronuncia: /diˈθiɾ/ ou /diˈsiɾ/ (AFI)

Verbo transitivo

dicir

Expresar algo por medio da linguaxe oral ou escrita.
- Sinónimos: expresar, manifestar, comunicar, pronunciar
- Antónimos: calar, silenciar, ocultar
- Termos relacionados: palabra, fala, linguaxe, expresión
- Exemplo: Non sei como dicir isto sen molestarte.
- Exemplo: Dixo todo o que pensaba.
Facer saber ou comunicar unha cousa a alguén.
- Sinónimos: comunicar, contar, informar, transmitir
- Antónimos: calar, agochar, ocultar
- Termos relacionados: comunicación, mensaxe, información, aviso
- Exemplo: Díxome que chegaría tarde.
- Exemplo: Dígocho de verdade.
Afirmar, asegurar ou declarar algo como certo.
- Sinónimos: afirmar, asegurar, declarar, soster
- Antónimos: negar, desmentir, contradicir
- Termos relacionados: afirmación, declaración, certeza, testemuño
- Exemplo: Quen dicía que ían perder?
- Exemplo: El di que non sabía nada do asunto.
Expresar unha orde, petición, consello ou indicación.
- Sinónimos: mandar, ordenar, aconsellar, indicar
- Antónimos: desaconsellar, prohibir, calar
- Termos relacionados: orde, consello, petición, indicación
- Exemplo: Díxolle que marchase axiña.
- Exemplo: O médico díxolle que gardase repouso.
Expresar unha resposta afirmativa ou negativa, especialmente con si ou non.
- Sinónimos: responder, contestar, afirmar, negar
- Termos relacionados: resposta, afirmación, negación
- Exemplo: Propúxenlle ir ao cine e dixo que si.
- Exemplo: Preguntámoslle se viña, pero non dixo nin que si nin que non.
Pronunciar sons, palabras ou textos en voz alta.
- Sinónimos: pronunciar, recitar, ler, declamar
- Antónimos: calar, omitir
- Termos relacionados: pronuncia, voz, poesía, lectura
- Exemplo: É difícil dicir esa palabra nese idioma.
- Exemplo: O mestre facíaos dicir poesías dos autores que estudaban.
Expresar algo por medio dun xesto, sinal, indicio ou outra manifestación non verbal.
- Sinónimos: indicar, mostrar, manifestar, transmitir
- Termos relacionados: xesto, sinal, indicio, manifestación
- Exemplo: Díxome coa cabeza que non quería vir.
- Exemplo: Que está canso xa llo di a mirada.
Estar escrito, indicado ou expresado nun texto, carta, letreiro ou documento.
- Sinónimos: poñer, constar, indicar, figurar
- Termos relacionados: texto, carta, letreiro, documento
- Exemplo: Na carta dicía que perdera todos os cartos.
- Exemplo: Leme logo a carta do neto, a ver que di.
Significar, querer expresar ou ter determinado sentido unha palabra, expresión ou signo.
- Sinónimos: significar, denotar, querer dicir, valer
- Antónimos: carecer de sentido, non significar
- Termos relacionados: significado, sentido, denotación, expresión
- Exemplo: Que quere dicir esta palabra?
- Exemplo: Como se di “casa” en inglés?
Comentar, murmurar ou falar de alguén ou de algo.
- Sinónimos: comentar, murmurar, falar, rexoubar
- Antónimos: calar, silenciar, defender
- Termos relacionados: comentario, murmuración, fala, rexouba
- Exemplo: Diga o que diga a xente, eu vou seguir indo aos mesmos sitios.
- Exemplo: Tes que portarte ben para que non digan que es mala persoa.
Nomear ou chamar a alguén ou algo dunha determinada maneira.
- Sinónimos: chamar, nomear, denominar, alcumar
- Termos relacionados: nome, denominación, alcume, chamada
- Exemplo: Na aldea dicíanlle o Coxo.
- Exemplo: A esa planta díselle tamén herba luísa.
(Relixión) Celebrar un sacerdote a cerimonia da misa.
- Sinónimos: celebrar, oficiar
- Termos relacionados: misa, sacerdote, cerimonia, relixión
- Exemplo: Hoxe dixo misa o cura novo.
- Exemplo: O párroco di misa todos os domingos.

Verbo intransitivo

dicir

Ser adecuado ou vir ben unha cousa con outra.
- Sinónimos: cadrar, ir, combinar, acaer
- Antónimos: desdicir, desentoar, contrastar
- Termos relacionados: adecuación, combinación, harmonía, conveniencia
- Exemplo: Ese pantalón diche moi ben con esa blusa.
- Exemplo: O viño tinto non di nada co peixe.
Ter unha cousa as calidades ou características que se expresan.
- Sinónimos: saber, resultar, sentar, ser
- Termos relacionados: calidade, sabor, característica, resultado
- Exemplo: Este mel di demasiado doce.
- Exemplo: O viño di un pouco agre.

Verbo pronominal

dicirse

Chamarse ou denominarse algo ou alguén dunha determinada maneira.
- Sinónimos: chamarse, denominarse, nomearse
- Termos relacionados: nome, denominación, termo, expresión
- Exemplo: Esta flor dise tamén estalote.
- Exemplo: Como se di isto na túa parroquia?
Afirmarse, contarse ou murmurarse algo.
- Sinónimos: afirmarse, contarse, rumorearse, comentarse
- Antónimos: negarse, desmentirse
- Termos relacionados: rumor, comentario, afirmación, murmuración
- Exemplo: Díxose que a empresa ía pechar.
- Exemplo: Na vila dicíase que marchara para América.
Considerarse ou declararse unha persoa dunha determinada maneira.
- Sinónimos: considerarse, declararse, terse por
- Antónimos: desdicirse, negarse
- Termos relacionados: consideración, declaración, opinión, identificación
- Exemplo: Díxose culpable desde o primeiro momento.
- Exemplo: Sempre se di defensor da xustiza.

Substantivo masculino

dicir (sg: dicir; pl: dicires)

Expresión oral máis ou menos fixada polo uso.
- Sinónimos: dito, expresión, frase
- Termos relacionados: refrán, locución, fala, uso
- Exemplo: É un dicir da xente, pero eu non lle fago moito caso.
(Literatura) Composición poética medieval, cultivada especialmente no século XV, formada por coplas rematadas nunha estrofa máis breve.
- Termos relacionados: poesía, copla, estrofa, literatura
- Exemplo: O dicir dos poetas medievais segue modelos formais ben definidos.

Variantes

Expresións relacionadas

Termos relacionados

Traducións

1-3. Expresar, comunicar ou afirmar

Catalán: dir ^(ca)
Alemán: sagen ^(de), mitteilen ^(de), behaupten ^(de)
Inglés: say ^(en), tell ^(en), state ^(en)
Castelán: decir ^(es)
Vasco: esan ^(eu), erran ^(eu)
Francés: dire ^(fr)

Italiano: dire ^(it)
Portugués: dizer ^(pt)
Ruso: сказать ^(ru), говорить ^(ru), утверждать ^(ru)
Chinés: 说 ^(zh), 告诉 ^(zh), 表示 ^(zh)

4-6. Ordenar, responder ou pronunciar

Catalán: dir ^(ca), ordenar ^(ca), pronunciar ^(ca)
Alemán: sagen ^(de), anweisen ^(de), aussprechen ^(de)
Inglés: tell ^(en), order ^(en), pronounce ^(en), recite ^(en)
Castelán: decir ^(es), ordenar ^(es), pronunciar ^(es)
Francés: dire ^(fr), ordonner ^(fr), prononcer ^(fr)

Italiano: dire ^(it), ordinare ^(it), pronunciare ^(it)
Portugués: dizer ^(pt), mandar ^(pt), pronunciar ^(pt)
Ruso: велеть ^(ru), сказать ^(ru), произносить ^(ru)
Chinés: 命令 ^(zh), 回答 ^(zh), 发音 ^(zh)

7-9. Indicar por sinais, estar escrito ou significar

Catalán: dir ^(ca), indicar ^(ca), voler dir ^(ca)
Alemán: anzeigen ^(de), lauten ^(de), bedeuten ^(de)
Inglés: indicate ^(en), read ^(en), mean ^(en)
Castelán: decir ^(es), indicar ^(es), significar ^(es), querer decir ^(es)
Francés: indiquer ^(fr), dire ^(fr), signifier ^(fr), vouloir dire ^(fr)

Italiano: indicare ^(it), dire ^(it), significare ^(it), voler dire ^(it)
Portugués: indicar ^(pt), dizer ^(pt), significar ^(pt), querer dizer ^(pt)
Ruso: показывать ^(ru), гласить ^(ru), значить ^(ru)
Chinés: 表明 ^(zh), 写着 ^(zh), 意思是 ^(zh)

10-12. Comentar, nomear ou dicir misa

Catalán: dir ^(ca), comentar ^(ca), anomenar ^(ca), dir missa ^(ca)
Alemán: reden über ^(de), nennen ^(de), Messe lesen ^(de)
Inglés: comment ^(en), call ^(en), name ^(en), say mass ^(en)
Castelán: decir ^(es), comentar ^(es), llamar ^(es), decir misa ^(es)
Francés: commenter ^(fr), appeler ^(fr), nommer ^(fr), dire la messe ^(fr)

Italiano: commentare ^(it), chiamare ^(it), dire messa ^(it)
Portugués: comentar ^(pt), chamar ^(pt), dizer missa ^(pt)
Ruso: комментировать ^(ru), называть ^(ru), служить мессу ^(ru)
Chinés: 评论 ^(zh), 称呼 ^(zh), 做弥撒 ^(zh)

Intransitivo. Vir ben ou ter certas calidades

Catalán: lligar ^(ca), quedar bé ^(ca), tenir gust ^(ca)
Alemán: passen ^(de), stehen ^(de), schmecken ^(de)
Inglés: go with ^(en), suit ^(en), taste ^(en)
Castelán: pegar ^(es), sentar ^(es), saber ^(es)
Francés: aller avec ^(fr), convenir ^(fr), avoir un goût ^(fr)

Italiano: stare bene ^(it), abbinarsi ^(it), sapere di ^(it)
Portugués: ficar bem ^(pt), combinar ^(pt), saber a ^(pt)
Ruso: подходить ^(ru), сочетаться ^(ru), иметь вкус ^(ru)
Chinés: 合适 ^(zh), 相配 ^(zh), 有…味道 ^(zh)

Pronominal. Chamarse, afirmarse ou considerarse

Catalán: dir-se ^(ca), anomenar-se ^(ca), considerar-se ^(ca)
Alemán: heißen ^(de), sich nennen ^(de), man sagt ^(de)
Inglés: be called ^(en), be said ^(en), consider oneself ^(en)
Castelán: decirse ^(es), llamarse ^(es), considerarse ^(es)
Francés: se dire ^(fr), s'appeler ^(fr), être dit ^(fr)

Italiano: dirsi ^(it), chiamarsi ^(it), considerarsi ^(it)
Portugués: dizer-se ^(pt), chamar-se ^(pt), considerar-se ^(pt)
Ruso: называться ^(ru), говориться ^(ru), считать себя ^(ru)
Chinés: 叫作 ^(zh), 据说 ^(zh), 自称 ^(zh)

Substantivo. Expresión fixada ou composición poética

Catalán: dita ^(ca), expressió ^(ca)
Inglés: saying ^(en), expression ^(en)
Castelán: dicho ^(es), expresión ^(es)
Francés: dicton ^(fr), expression ^(fr)

Italiano: detto ^(it), espressione ^(it)
Portugués: dizer ^(pt), dito ^(pt)
Ruso: поговорка ^(ru), выражение ^(ru)
Chinés: 说法 ^(zh), 俗语 ^(zh)

Conxugación

Verbo irregular da 3ª conxugación

**Formas impersoais**
Infinitivo	dicir
Xerundio	dicindo
Participio	dito, dita, ditos, ditas

**Formas persoais**
		singular			plural
		primeira	segunda	terceira	primeira	segunda	terceira
Modo Indicativo	Presente	digo	dis	di	dicimos	dicides	din
	Copretérito	dicía	dicías	dicía	diciamos	diciades	dicían
	Pretérito	dixen	dixeches	dixo	dixemos	dixestes	dixeron
	Antepretérito	dixera	dixeras	dixera	dixeramos	dixerades	dixeran
	Futuro	direi	dirás	dirá	diremos	diredes	dirán
	Pospretérito	diría	dirías	diría	diriamos	diriades	dirían
Modo Subxuntivo	Presente	diga	digas	diga	digamos	digades	digan
	Pretérito	dixese	dixeses	dixese	dixésemos	dixésedes	dixesen
	Futuro	dixer	dixeres	dixer	dixermos	dixerdes	dixeren
Modo Imperativo	Afirmativo		di	diga¹		dicide	digan¹
Modo Imperativo	Negativo		digas	diga¹		digades	digan¹
Infinitivo conxugado		dicir	dicires	dicir	dicirmos	dicirdes	diciren

¹ Vostede(s)

Referencias

Definicións no Dicionario da Real Academia Galega para dicir.

«dicir» no DIGALEGO, Ir Indo.
«dicir» no DIGALEGO, Ir Indo.